Pin 18650 chính hãng là cell lithium mới xuất xưởng từ nhà máy, có datasheet công bố và đo được đúng dung lượng, khối lượng, nội trở ghi trong datasheet đó. Hàng dựng thì không: nó là cell tháo từ pack cũ hoặc cell nhái được bọc lại vỏ, dán tên và con số tùy ý người bán.
Vấn đề là hai loại nhìn gần giống nhau khi nằm trong hộp. Bài này đưa sáu phép kiểm bạn tự làm được, xếp theo thứ tự từ nhanh và rẻ tới chậm và chắc, kèm hai mốc số lấy thẳng từ datasheet cell PinShop.vn đang bán để bạn có cái đối chiếu thật thay vì đoán.
Pin 18650 chính hãng khác hàng dựng ở chỗ nào?
Thị trường có ba loại, không phải hai. Cell chính hãng là hàng mới nguyên lô từ nhà máy. Cell tháo máy bọc lại là cell thật đã chạy trong pack laptop hay xe điện, được lột vỏ cũ và co màng mới. Cell nhái là cell rẻ tiền in tên hãng lớn và con số dung lượng bịa.
Tách ba loại này ra quan trọng vì dấu hiệu của chúng khác nhau. Cell tháo máy vẫn nặng đúng cân, vẫn cho dung lượng kha khá, nhưng nội trở đã dâng và các viên trong cùng lô lệch nhau rất rộng. Cell nhái thì ngược lại: nhẹ hơn hẳn, dung lượng in trên vỏ vượt xa mức mà cỡ 18650 làm được, nhưng vỏ ngoài lại mới tinh.
Rủi ro cũng khác. Cell tháo máy dùng cho đèn pin hay quạt sạc thì chấp nhận được, nhưng ghép pack thì viên yếu nhất sẽ bị ép gánh và nóng lên. Cell nhái thì không có lớp vật liệu và cơ cấu an toàn đáng tin, và đó là loại gây cháy trong các vụ pin nổ.
Dấu hiệu 1: Dung lượng in trên vỏ vượt trần thật của cỡ 18650
Đây là phép loại nhanh nhất, không cần dụng cụ gì. Cỡ 18650 có thể tích cố định, nên lượng vật liệu nhét vào được cũng có trần. Cell dung lượng cao nhất đang bán thực tế nằm quanh 3.500mAh; cell PinShop.vn nhập cao nhất là EVE INR18650/35V với 3.500mAh danh định.
Vậy nên con số 5.000mAh, 6.800mAh hay 9.900mAh in trên vỏ là dấu hiệu duy nhất bạn cần để đặt hộp hàng xuống. Không có công nghệ nào cho cỡ 18650 gấp đôi hay gấp ba mức đó, và người bán thật cũng không có lý do gì để in số ảo.
Có một biến thể tinh vi hơn: cell in đúng 3.000mAh nhưng xả thử chỉ ra hơn một nghìn mAh. Loại này phải đo mới biết, và phần dưới sẽ nói cách đo.
Dấu hiệu 2: Cân nặng có khớp datasheet không, và vì sao cân thôi chưa đủ?
Cân là phép kiểm rẻ nhất sau khi nhìn. Cell 18650 thật nặng khoảng 42 tới 50 gam tùy model, vì phần lớn khối lượng là vật liệu điện cực. Cell nhái nhồi ít vật liệu thường tụt xuống dưới 35 gam, chênh đủ lớn để một chiếc cân bếp 0,1 gam bắt được.
Khối lượng chuẩn phải tra theo đúng model bạn mua, không có con số chung. Hai model đang bán tại PinShop.vn có datasheet công bố như sau:
| Model | Dung lượng danh định | Khối lượng tối đa | Nội trở ban đầu |
|---|---|---|---|
| EVE INR18650/25P | 2500mAh (tối thiểu 2450mAh) | 48,0g | ≤ 18 mΩ |
| EVE INR18650/35V | 3500mAh (tối thiểu 3400mAh) | 50,0g | ≤ 30 mΩ |
Nhưng cân đơn lẻ không còn đủ để kết luận. Hàng giả bây giờ nhồi cát hoặc bột sắt vào phần rỗng cho đủ cân, nên một viên nặng 46 gam vẫn có thể là cell rỗng ruột. Cân dùng để loại nhanh, không dùng để xác nhận. Viên nào qua được vòng cân thì đưa sang phép đo tiếp theo.
Dấu hiệu 3: Nội trở đo được bao nhiêu là đạt với đúng dòng cell đó?
Không có một ngưỡng nội trở chung cho mọi cell 18650. Ngưỡng phụ thuộc cell đó thuộc dòng xả cao hay dòng dung lượng cao, và bạn phải so với datasheet của đúng model chứ không so với một dải chung nghe được ở đâu đó.
Nhìn lại bảng trên sẽ thấy vì sao điều này quan trọng. EVE INR18650/25P là cell dòng xả cao, xả liên tục tới 30A, ngưỡng nội trở của nó là 18 mΩ. EVE INR18650/35V là cell dung lượng cao, xả liên tục 10,2A, ngưỡng của nó là 30 mΩ. Nếu bạn cầm mốc 18 mΩ đi chấm cell 3.500mAh, bạn sẽ loại nhầm hàng đạt chuẩn. Chênh lệch này là thiết kế, không phải chất lượng, và đây cũng là điểm phân biệt hai dòng cell EVE P và V.
Cách dùng số này để bắt hàng dựng: cell mới thật thường đo thấp hơn ngưỡng datasheet khá nhiều, vì ngưỡng là giới hạn tối đa cho phép khi xuất xưởng chứ không phải giá trị điển hình. Một viên bán ra như hàng mới mà đo sát ngưỡng hoặc vượt ngưỡng thì gần như chắc chắn đã chạy rồi. Bài nội trở pin Lishen bao nhiêu là đạt chuẩn ghi giá trị đo thực tế của dòng Lishen để bạn thấy khoảng cách giữa hai loại số này.
Lưu ý về thiết bị: datasheet đo bằng máy đo trở kháng AC 1 kHz. Đồng hồ vạn năng thường không đo được nội trở cell, và cách đo bằng sụt áp qua tải cho ra con số cao gấp nhiều lần, không so được với datasheet. Cách đo và ngưỡng chi tiết có trong bài nội trở cell pin 18650 bao nhiêu là đạt.
Dấu hiệu 4: Tem nhãn, mã QR và mặt đáy nói lên điều gì
Cell mới nguyên lô có màng co bám căng, đường ghép mí thẳng, chữ in laser sắc nét và không lem. Cell bọc lại thường lộ ở mép: màng nhăn, mí lệch, hoặc lớp màng dày bất thường vì bọc chồng lên vỏ cũ.
Mã lô và mã QR là chỗ đáng soi tiếp. Cell chính hãng có mã lô sản xuất, và người bán chính ngạch cung cấp được COA của lô đó để đối chiếu. Cách soi mã cụ thể khác nhau theo từng hãng, nên bạn xem cách nhận biết pin EVE chính hãng hoặc cách nhận biết pin Lishen chính hãng tùy hãng bạn đang mua.
Một dấu hiệu phụ nhưng hiệu quả: cả lô hàng có mã lô giống hệt nhau tới từng ký tự trong khi người bán nói là gom nhiều đợt, hoặc ngược lại, mỗi viên một mã khác nhau trong khi được bán như một lô. Cả hai đều là dấu hiệu hàng gom từ nhiều nguồn.
Dấu hiệu 5: Cực dương và vành cách điện có vết tháo lắp không
Đây là phép kiểm nhận ra cell tháo máy, và nó khó ngụy trang nhất. Cell từng nằm trong pack đều đã bị hàn điểm vào lá nickel, nên trên cực dương hoặc cực âm còn lại hai vết lõm nhỏ, đôi khi kèm mẩu nickel chưa gỡ hết hoặc vết keo.
Soi thêm vành cách điện quanh cực dương: cell mới có vành nguyên vẹn, đều màu. Cell tháo ra thường có vành trầy, cong mép hoặc bị thay bằng vòng giấy mới dán lệch. Cực âm rỉ sét hay chuyển màu cũng là dấu hiệu cell đã lưu kho lâu hoặc từng ẩm.
Đưa cell ra ánh sáng nghiêng rồi xoay chậm là thấy được, không cần kính lúp. Đây là bước PinShop.vn làm với từng viên khi mở lô trước khi nhập kho.
Dấu hiệu 6: Giá bán có thấp bất thường so với mặt bằng không
Giá là tín hiệu gián tiếp nhưng rất đáng tin, vì giá vốn của cell chính hãng có sàn. Nhà máy bán theo lô lớn với giá đã biết, cộng vận chuyển, thuế và chi phí kiểm hàng thì ra một khoảng khá hẹp cho cùng một model.
Một cell 3.500mAh chào bán bằng nửa mặt bằng thị trường không phải là khuyến mãi. Nó là cell tháo máy, cell loại B trượt kiểm tra chất lượng, hoặc cell nhái. Bạn đối chiếu khoảng giá thực tế theo dung lượng tại danh mục pin 18650 của PinShop.vn trước khi quyết định, vì đó là giá của hàng có datasheet kèm theo.
Mua số lượng để ghép pack thì kiểm thêm gì?
Thêm một phép kiểm nữa: độ đồng đều giữa các viên trong lô. Đo nội trở và điện áp hở mạch của toàn bộ số cell nhận về, rồi nhìn độ phân tán. Lô chính hãng cùng đợt sản xuất cho các số rất sát nhau; lô gom từ pack cũ thì lệch rất rộng.
Ngưỡng thực dụng khi ghép pack là 20%: viên nào lệch quá 20% so với trung bình của lô thì tách ra dùng việc khác, đừng cố nhét vào pack. Trong một pack song song, viên nội trở thấp gánh dòng nhiều hơn và nóng nhanh hơn, còn viên yếu kéo cả pack cắt tải sớm.
Nếu muốn chắc về dung lượng thật, xả thử một mẫu ngẫu nhiên: sạc đầy tới 4,2V rồi xả ở dòng nhỏ tới điện áp cắt của model đó và ghi tổng mAh. Datasheet EVE ghi cả dung lượng tối thiểu cho phép, ví dụ 2450mAh với 25P và 3400mAh với 35V, nên bạn có mốc để chấm đạt hay không đạt.
Không có máy đo thì kiểm thế nào?
Bạn vẫn làm được ba trong sáu phép: đọc dung lượng in trên vỏ, cân bằng cân điện tử 0,1 gam, và soi cực dương cùng màng co. Ba phép này loại được phần lớn cell nhái và cell tháo máy làm ẩu, mất chưa tới một phút mỗi viên.
Hai phép còn lại cần thiết bị, nên với đơn hàng nhỏ thì cách thực tế hơn là chuyển gánh nặng kiểm hàng sang người bán: yêu cầu datasheet của đúng model và COA của lô. Người bán hàng chính ngạch có sẵn hai thứ đó, người bán hàng dựng thì không.
Cell tại PinShop.vn đều kèm datasheet hãng để bạn đối chiếu từng con số trong bài này, và được đo nội trở phân loại trước khi giao theo lô ghép pack. Xem hàng đang có tại danh mục pin EVE và danh mục pin Lishen, hoặc liên hệ PinShop.vn nếu bạn cần tư vấn chọn model theo dòng xả của thiết bị.
Tổng kết sáu phép kiểm
Thứ tự làm cho nhanh: đọc dung lượng in trên vỏ, cân, soi màng co và mã lô, soi cực dương, đo nội trở, cuối cùng mới xả thử. Ba bước đầu miễn phí và loại được đa số hàng dựng; hai bước sau cần máy nhưng cho kết luận chắc.
Điểm dễ sai nhất là dùng một ngưỡng nội trở chung cho mọi cell 18650. Luôn tra datasheet của đúng model bạn mua, vì cell dòng xả cao và cell dung lượng cao có ngưỡng khác nhau và cả hai đều là hàng đạt chuẩn.
